Serbest Meslek Makbuzu Hesaplama 2026

Serbest meslek makbuzu nasıl hesaplanır?

Serbest meslek makbuzu (SMM), avukat, mali müşavir, mimar, mühendis, doktor, danışman, tercüman ve benzeri meslek mensuplarının yaptıkları her tahsilat için düzenledikleri belgedir (VUK m.236). Makbuzda üç tutar birbirine bağlıdır: brüt ücret, gelir vergisi stopajı ve KDV. Stopaj ve KDV aynı brüt ücret üzerinden hesaplanır. Müşteri vergi sorumlusuysa (şirket, kamu kurumu, serbest meslek erbabı veya gerçek usulde vergilendirilen tacir) stopajı keserek vergi dairesine kendisi yatırır; KDV'yi ise serbest meslek erbabına öder.

Stopaj = Brüt × %20
Net ücret = Brüt − Stopaj
KDV = Brüt × %20
Tahsil edilecek = Net + KDV = Brüt + KDV − Stopaj

2026 stopaj oranı

Gelir Vergisi Kanunu'nun 94/2-b maddesi ve 2009/14592 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemelerde stopaj oranı %20'dir. GVK 18. madde kapsamındaki müellif, mütercim, bestekâr, bilgisayar programcısı gibi kişilerin telif niteliğindeki ödemelerinde oran %17'dir. GİB'in yayımladığı GVK 94. madde kesinti oranları tablosu 2026 için bu oranları göstermektedir. Tüccar olmayan gerçek kişilere, yani bireysel müşterilere düzenlenen makbuzlarda stopaj yapılmaz; makbuz brüt ücret artı KDV olarak düzenlenir.

Örnekler

• Brütten nete: 10.000 ₺ brüt ücret için stopaj 2.000 ₺, net ücret 8.000 ₺, KDV 2.000 ₺'dir. Tahsil edilecek tutar 8.000 + 2.000 = 10.000 ₺ olur. Stopaj ve KDV oranı eşit olduğu için tahsilat brüte eşit çıkar; bu, vergi olmadığı anlamına gelmez.
• Netten brüte: Elinize stopaj sonrası 15.000 ₺ geçmesini istiyorsanız brüt = 15.000 ÷ (1 − 0,20) = 18.750 ₺'dir. Stopaj 3.750 ₺, KDV 3.750 ₺, tahsil edilecek tutar 18.750 ₺ olur.
• Bireysel müşteri: Stopaj olmadığı için 10.000 ₺ brüt ücrete 2.000 ₺ KDV eklenir ve müşteriden 12.000 ₺ tahsil edilir.

Tahsil edilecek tutardan brüte

Müşteriyle toplam ödeme üzerinden anlaştıysanız “Tahsil edilecek” seçeneğini kullanın. Brüt ücret, tahsilat ÷ (1 + KDV oranı − stopaj oranı) formülüyle bulunur. Örneğin %20 stopaj ve %10 KDV ile 9.000 ₺ tahsilat için brüt 9.000 ÷ 0,90 = 10.000 ₺'dir.

Stopajın beyanı ve mahsubu

Stopajı kesen müşteri, kestiği tutarı izleyen ayın 26'sına kadar muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle beyan edip öder. Serbest meslek erbabı ise yıl içinde kesilen stopajları, geçici vergi ve yıllık gelir vergisi beyannamesinde hesaplanan vergiden mahsup eder. Mahsup edilemeyen kısım iade edilebilir. Bu nedenle stopaj, serbest meslek erbabı için ek bir vergi değil, peşin ödenen gelir vergisidir.

KDV tevkifatı ile birlikte

Serbest meslek erbabı kamu kurumu, banka veya sigorta şirketi gibi belirlenmiş alıcılara danışmanlık, denetim, proje gibi hizmetler veriyorsa, KDV'nin 9/10'u alıcı tarafından tevkif edilir. Bu durumda tahsil edilecek tutardan tevkif edilen KDV de düşülür. Tevkifatlı tutarı tevkifat hesaplama aracıyla bulabilirsiniz. 2026'da kısmi tevkifat, KDV dahil bedel 12.000 ₺'yi aştığında uygulanır.

e-SMM zorunluluğu

Serbest meslek erbabının büyük bölümü makbuzlarını elektronik ortamda e-Serbest Meslek Makbuzu (e-SMM) olarak düzenlemek zorundadır. e-SMM portalı da aynı hesap mantığını kullanır: brüt ücret girilir, stopaj ve KDV otomatik hesaplanır. Bu araç, makbuzu düzenlemeden önce tutarları kontrol etmeniz veya teklif hazırlamanız için tasarlanmıştır. Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır.

Teklif hazırlarken hangi tutarı yazmalı?

Kurumsal müşterilere teklif verirken “KDV hariç brüt ücret” yazmak en açık yöntemdir; müşteri stopajı ve KDV'yi kendi muhasebesine göre hesaplar. Elinize geçecek tutarı garanti etmek istiyorsanız net ücret üzerinden anlaşıp brütü bu araçla hesaplayabilirsiniz. Bireysel müşterilere ise stopaj olmadığı için KDV dahil toplam fiyatı söylemek yanlış anlaşılmaları önler.

Sıkça sorulan sorular