Kalıp alanı nasıl hesaplanır?
Betonarme kalıbı, taze betonun şekil aldığı geçici kaptır ve maliyeti betonun yüzeyine temas eden kalıp alanı (m²) üzerinden hesaplanır. Kalıpçı ustalarıyla yapılan anlaşmalar ve malzeme siparişleri çoğunlukla bu alana göre yapılır. Alan, elemanın betonla temas eden yüzeylerinin toplamıdır; üstü açık kalan yüzeyler (döşemenin üstü, kirişin döşemeye bağlanan üst kısmı) kalıba dahil edilmez.
Döşeme: en × boy + çevre × kalınlık (kenar kalıbı)
Kolon: 2 × (a + b) × yükseklik × adet
Kiriş: (genişlik + 2 × yükseklik) × uzunluk × adet
Eleman türlerine göre hesap
- Döşeme: Alt yüzey (en × boy) ile döşeme kenarlarını kapatan yan kalıplar (çevre × kalınlık) toplanır. Komşu kirişlerle çevrili döşemelerde kenar kalıbı kiriş kalıbının içinde kalır; bu durumda kenar payı biraz fazla hesaplanmış olur.
- Kolon: Dikdörtgen kolonun dört yüzü kalıplanır. 30×50 cm kesitli, 3 m yüksekliğinde bir kolonun kalıbı 2 × (0,30 + 0,50) × 3 = 4,8 m²'dir.
- Kiriş: Kirişin altı ve iki yanı kalıplanır. Yükseklik olarak döşeme altından sarkan kısmı yazmanız yeterlidir; döşemeyle birlikte dökülen kirişin üst bölümü döşeme kalıbında zaten sayılmıştır.
Örnek: 10 × 5 m döşeme
15 cm kalınlığında 10 × 5 m'lik bir döşemede alt yüzey 50 m², kenar kalıbı (10 + 5) × 2 × 0,15 = 4,5 m², toplam kalıp alanı 54,5 m² olur. 122×244 plywood ve %10 fireyle 54,5 × 1,10 ÷ 2,9768 = 20,1 → 21 plaka gerekir. m² başına 0,025 m³ kereste varsayımıyla yaklaşık 1,36 m³ kereste, yani 4 metrelik 5×10 kadron cinsinden yaklaşık 68 adet çıkar. Aynı döşemenin beton hacmi 7,5 m³'tür.
Kereste tahmini neden yaklaşık?
Plywood yüzey malzemesidir; onu taşıyan kadronlar, kirişler (hatıl), dikmeler ve gergiler kereste ihtiyacını oluşturur. Bu miktar kalıp sistemine, dikme aralığına, döşeme kalınlığına ve kerestenin kaç kez tekrar kullanılacağına göre değişir. Geleneksel ahşap kalıpta şantiyelerde kullanılan pratik değer, kalıp m²'si başına yaklaşık 0,02–0,03 m³ kereste aralığındadır. Araçta varsayılan 0,025 m³ kullanılır ve bu değer bir tahmindir; ustanızın tecrübesine veya kullandığınız sisteme göre alanı değiştirebilirsiniz. Çelik dikme ve hazır kalıp sistemlerinde kereste ihtiyacı belirgin şekilde azalır.
Kalıp maliyetini düşürmenin yolları
- Tekrar kullanım: Film kaplı plywood ve kaliteli kereste, düzgün sökülüp temizlendiğinde birçok dökümde kullanılabilir. Kat sayısı arttıkça m² başına malzeme maliyeti düşer.
- Standart ölçüler: Eleman ölçüleri plaka boyutlarına uygun seçildiğinde kesim artığı azalır.
- Kalıp yağı: Döküm öncesi uygulanan kalıp ayırıcı, betonun yüzeye yapışmasını önler ve plywood ömrünü uzatır.
- Söküm süresi: Kalıplar ve dikmeler, beton yeterli dayanıma ulaşmadan alınmamalıdır. Erken söküm hem güvenlik riski hem de ek onarım maliyeti doğurur.
Plaka sayısını farklı ölçülerle denemek için plywood hesaplama, kereste m³'ünü adetlere çevirmek için kereste hesaplama, beton miktarı ve mikser sayısı için beton hesaplama araçlarını kullanabilirsiniz. Kalıp ve iskele tasarımı, yük taşıyan geçici bir yapı olduğu için yetkin bir teknik sorumlunun kontrolünde yapılmalıdır.
Bir katın kalıp alanını kabaca tahmin etmek
Konut projelerinde bir katın toplam kalıp alanı, döşeme alanının yaklaşık 2–2,5 katı olarak düşünülebilir; bunun içinde döşeme altı, kiriş yanları, kolon ve perde yüzeyleri bulunur. Bu oran yalnızca ön fizibilite içindir. Kesin metraj için kolon, kiriş ve döşemeleri ayrı ayrı hesaplayıp toplayın. Araçtaki “kalıp / beton oranı”, elemanın 1 m³ betonu için kaç m² kalıp gerektiğini gösterir; ince ve narin elemanlarda bu oran yükselir ve kalıp maliyetinin toplam maliyetteki payı artar.
Sıkça sorulan sorular
Kalıp m² hesabına döşemenin üstü dahil mi?
Hayır. Kalıp alanı yalnızca betonun kalıba temas ettiği yüzeylerdir. Döşemede alt yüzey ve kenarlar, kolonda dört yan yüz, kirişte alt yüz ve iki yan yüz sayılır.
1 m² kalıp için ne kadar kereste gerekir?
Geleneksel ahşap kalıpta şantiye pratiği yaklaşık 0,02–0,03 m³'tür. Araçtaki varsayılan 0,025 m³ yaklaşık bir değerdir ve sisteme göre değişir.
Kolon kalıbı nasıl hesaplanır?
Kesitin çevresi (2 × (a + b)) kolon yüksekliğiyle ve kolon adediyle çarpılır. 30×50 cm, 3 m yüksekliğinde 10 kolon için 48 m² kalıp gerekir.
Kalıpçı ücreti neye göre hesaplanır?
Genellikle kalıp m²'si üzerinden anlaşılır. Fiyat; malzemenin kime ait olduğuna, eleman türüne ve kat yüksekliğine göre değişir.
Kalıp/beton oranı neyi gösterir?
1 m³ beton için gereken kalıp alanıdır. Kolon ve perde gibi ince elemanlarda oran yüksek, kalın temel ve radyelerde düşüktür.