Bir iş teklifinde veya bordroda gördüğünüz “brüt 50.000 ₺” ifadesi, ay sonunda hesaba yatacak tutar değildir. 2026’da neti bulmak için sırasıyla sosyal güvenlik primleri, gelir vergisi ve damga vergisi hesaplanır; ardından asgari ücrete tanınan vergi istisnası düşülür. Üstelik gelir vergisi yıl içinde biriken matraha göre değiştiği için aynı brüt, Ocak ile Kasım’da farklı net üretebilir. Bu rehber, resmi tarifelerle bu yolun nasıl yürüdüğünü anlatır.
2026’da değişmeyen ve değişen sayılar
Yıl boyunca brüt asgari ücret 33.030,00 ₺, net asgari ücret 28.075,50 ₺’dir; yıl içinde ara zam yapılmamıştır. İşçi SGK payı %14, işsizlik sigortası işçi payı %1’dir. Prime esas kazanç tavanı, asgari ücretin 9 katı olarak aylık 297.270 ₺’dir. Damga vergisi ücreti binde 7,59’dur. Gelir vergisi tarifesi (ücret geliri) 2026 için şöyledir: 190.000 ₺’ye kadar %15, 190.000–400.000 ₺ arası %20, 400.000–1.500.000 ₺ arası %27, 1.500.000–5.300.000 ₺ arası %35, üzeri %40. Bu dilimler kümülatif yıllık matrah üzerindendir; her ay sıfırdan işlemez.
2022’den beri uygulanan asgari ücret istisnası durmaktadır: her çalışanın ücretinin asgari ücrete isabet eden kısmı gelir ve damga vergisinden muaftır. Bu, yüksek maaşlının da her ay belirli bir vergi kalkanı olduğu anlamına gelir. İstisnanın lira karşılığı, asgari ücretlinin o ay ödeyeceği vergi kadaridir ve kümülatif tarife nedeniyle yılın ikinci yarısında değişebilir.
Formül ve bir Ocak örneği
Matrah = Brüt − SGK işçi (%14) − işsizlik işçi (%1)
Ödenecek GV = max(hesaplanan GV − asgari ücret GV istisnası, 0)
Ödenecek damga = max(brüt × 0,00759 − asgari damga istisnası, 0)
Net = Brüt − SGK − işsizlik − ödenecek GV − ödenecek damga
Brüt 50.000 ₺ ile Ocak 2026: SGK 7.000 ₺, işsizlik 500 ₺, matrah 42.500 ₺. Matrah %15 diliminde olduğu için hesaplanan vergi 6.375 ₺’dir. İstisna sonrası ödenecek gelir vergisi 2.163,67 ₺, damga 128,80 ₺, net 40.207,53 ₺ olur. Aynı brüt Mayıs’ta kümülatif matrah 190.000 ₺’yi aştığı için net 39.082,53 ₺’ye, Kasım’da 36.511,30 ₺’ye iner. Düşüş, işverenin “maaşı kestiği” anlamına gelmez; tarife basamaklarını yansıtır.
Brüt asgari ücrette (33.030 ₺) gelir ve damga vergisi istisna ile sıfırlanır, net 28.075,50 ₺’de yıl boyunca sabit kalır. Bu, istisnanın tam olarak asgari ücretlinin vergisini sildiğini gösterir. Daha yüksek ücretlerde kalkan aynıdır ama matrah daha büyük olduğu için net, dilim yükseldikçe geriler.
Netten brüte gidiş
İş ilanlarında bazen “net 45.000 ₺” yazılır. Bu durumda her ay aynı neti verecek brüt, o ayın kümülatif konumuna göre değişir. Yılın ikinci yarısında aynı net için daha yüksek brüt gerekir. Hesap, deneme-yanılma (veya sayısal arama) ile bulunur: brüt adayını ileri geri oynatıp neti hedefe yaklaştırmak. Elle yapmak yorucudur; sitedeki net-brüt maaş hesaplama aracı bu ters hesabı 12 ay için çıkarır.
Sık yapılan hatalar
Birinci hata, “yüzde 15 vergi + yüzde 15 SGK” gibi yuvarlak bir kural uygulamaktır. SGK yalnızca %14’tür, bir de %1 işsizlik vardır, vergi ise dilime ve istisnaya bağlıdır. İkinci hata, Ocak netini 12 ile çarpıp yıllık gelir sanmaktır. Üçüncü hata, kaldırılmış olan asgari geçim indirimini (AGİ) aramaktır. Dördüncü hata, ikramiye ve fazla mesainin o ayın matrahını ve kümülatifini şişirdiğini unutmaktır. Beşinci hata, kısmi süreli, emekli çalışan veya engelli indirimli bordroyu standart kalıba uydurmaktır; bu durumlar resmi hesabı değiştirir.
İşveren tarafı
Çalışanın neti, işverenin toplam maliyetinin yalnızca bir parçasıdır. İşveren SGK payı (yaygın uygulamada 2 puan Hazine indirimi sonrası %19,75) ve %2 işsizlik payı brüte eklenir. Teşvikler, ilave indirimler ve özel düzenlemeler bu oranı düşürebilir. Maliyet hesabını bir iş teklifinin “karşılanabilirliği” için kullanırken, muhasebenin uyguladığı gerçek teşviki sormak gerekir.
Özetle 2026’da brütten nete giden yol sabittir: prim, matrah, kümülatif tarife, istisna, damga, net. Aynı brütün yıl içinde farklı netler üretmesi bir yazılım hatası değil, kanunun işleyişidir. Kararlarınızı 12 aylık tabloya bakarak ve resmi bordro ile karşılaştırarak verin; bu rehber ve hesaplama aracı bir ön değerlendirmedir, tahakkuk belgesi değildir.
Farklı brütlerin yıl içi tablosu ne işe yarar?
40.000 ₺ brüt ile 70.000 ₺ brüt, yalnızca “daha yüksek net” farkı üretmez; üst dilime girme ayı da kayar. Daha yüksek brütte 190.000 ₺’lik eşik daha erken aşılır, netteki düşüş daha erken başlar. Bu yüzden iki iş teklifini yalnızca Ocak netiyle karşılaştırmak yanıltıcı olabilir. Yıllık toplam net, bazen “Ocak neti yüksek ama yılı zayıf” bir teklifi ele verir. 12 aylık tablo, bu karşılaştırmayı görünür kılar.
Yemek kartı, yol yardımı ve özel sağlık sigortası gibi yan haklar, brüte dahil edilip edilmemelerine göre hem primi hem vergiyi etkiler. Kanundaki istisna ve muafiyetler (örneğin günlük yemek bedeli istisnası) bu rehberdeki standart maaş kalıbının dışındadır. Teklife bakarken “net + yan hak” paketini, her kalemin vergi ve prim doğurup doğurmadığını sorarak okumak gerekir. Aksi hâlde kâğıt üzerindeki net, ay sonu hesaba yatan tutardan farklı çıkar.
Bir başka pratik nokta, yıl ortasında iş değiştirmektir. Yeni işverende kümülatif matrah kural olarak sıfırdan başlamaz; önceki işverenden gelen kümülatif, muhtasar ve prim hizmet beyannamesi üzerinden devredilir. “Yeni iş yerinde yine %15’ten başlarım” beklentisi çoğu zaman tutmaz. İşe girişte önceki kümülatifi bildirmek, hem işçinin hem bordro biriminin doğru net görmesini sağlar.
2026 tarifesi ve asgari ücret, Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğ ve komisyon kararına dayanır. Yıl içinde olağanüstü bir güncelleme olursa hesabın girdileri değişir. Bu rehber, 10 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki dilimleri ve 33.030 ₺’lik brüt asgari ücreti esas alır. Kendi bordronuzla buradaki örnekler arasında fark varsa, teşvik, indirim veya ek ödeme kalemlerini tek tek kontrol edin.