Beton Hesaplama (m³ ve Mikser Sayısı)

Beton miktarı nasıl hesaplanır?

Betonarme bir elemanın ihtiyaç duyduğu beton, elemanın geometrik hacmidir. Dikdörtgen kesitli bütün elemanlarda hesap aynı mantıkla yapılır: üç boyut metre cinsinden çarpılır, sonuç metreküp (m³) olarak bulunur. Aynı ölçüde birden fazla eleman varsa sonuç adet ile çarpılır. Hazır beton santralleri sipariş ve faturalandırmayı m³ üzerinden yaptığı için ölçüleri santimetre değil metre olarak girmeniz gerekir: 15 cm döşeme kalınlığı 0,15 m, 30×50 cm kolon kesiti 0,30 × 0,50 m olarak yazılır.

Hacim (m³) = en × boy × kalınlık (veya yükseklik) × adet
Fireli hacim = Hacim × (1 + fire ÷ 100)
Mikser sayısı = Fireli hacim ÷ mikser kapasitesi (yukarı yuvarlanır)

Eleman türüne göre ölçüler

• Döşeme (plak): Döşemenin eni, boyu ve kalınlığı girilir. Konutlarda plak döşeme kalınlığı genellikle 12–15 cm, asmolen döşemede tabla kalınlığı daha incedir; asmolen için dolgu bloklarının hacmini düşmeyi unutmayın.
• Kolon: Kesitin iki kenarı ve kolonun yüksekliği (kat yüksekliği eksi kiriş/döşeme yüksekliği) girilir, aynı kesitteki kolon sayısı adet olarak yazılır.
• Kiriş: Kiriş genişliği, döşeme altından itibaren sarkan yüksekliği ve kiriş uzunluğu girilir. Döşemeyle birlikte dökülen kirişlerde döşeme kalınlığına denk gelen kısım iki kez sayılmamalıdır.
• Temel: Tekil (sömel) temelde temel ölçüleri ve sayısı, sürekli temelde toplam uzunluk, radye temelde ise bina oturum alanı ve radye kalınlığı kullanılır.

Örnek: 10 × 5 metre döşeme

10 m boyunda, 5 m eninde ve 15 cm kalınlığında bir döşeme için hacim 10 × 5 × 0,15 = 7,5 m³ çıkar. %3 fire eklenirse sipariş miktarı 7,5 × 1,03 = 7,73 m³ olur. 8 m³'lük bir transmikser bu dökümü tek seferde karşılar. Aynı binada 30×50 cm kesitli, 2,8 m yüksekliğinde 12 kolon varsa 0,30 × 0,50 × 2,8 × 12 = 5,04 m³ beton daha gerekir. Döşeme ve kolonları ayrı ayrı hesaplayıp toplamak, karışık bir projede en güvenli yoldur.

Fire payı ne kadar olmalı?

Teorik hacim ile santrale sipariş edilen miktar arasında her zaman küçük bir fark olur. Kalıpların döküm sırasında hafifçe şişmesi, pompa hortumunda kalan beton, zeminin düzgün olmaması ve santralin m³ toleransı bu farkı oluşturur. Şantiyelerde genel kabul gören pay %2–5 arasıdır. Temel ve grobeton gibi zemine dökülen işlerde zemin düzgünsüzlüğü nedeniyle payı biraz daha yüksek tutmak mantıklıdır. Fazla sipariş edilen beton geri iade edilemediği için fireyi gereğinden yüksek tutmak da maliyeti artırır.

Mikser sayısı ve döküm planı

Standart transmikserler çoğunlukla 8 m³ taşır; bazı santrallerde 9, 10 veya 12 m³'lük araçlar da bulunur. Araç kapasitesini santralden öğrenip alana yazabilirsiniz. Hesaplayıcı son mikserin doluluk oranını da gösterir. Son araç yarı boş geliyorsa, santralle küçük bir miktar için ek ücret olup olmadığını konuşmak ya da fireyi ona göre ayarlamak faydalı olur. Büyük dökümlerde mikserlerin arka arkaya gelmesi ve beton pompasının saatlik ücreti de planlamanın parçasıdır.

Maliyet hesabı

m³ birim fiyatı beton sınıfına (C25/30, C30/37 gibi), katkılara, mesafeye ve döneme göre değiştiği için araçta sabit bir fiyat kullanmıyoruz. Santralden aldığınız teklifi yazdığınızda toplam maliyet fireli hacim üzerinden hesaplanır. Pompa, vibratör ve işçilik bedelleri bu tutara dahil değildir.

Yaklaşık ağırlık, donatılı beton için yaygın kabul edilen 2,4 ton/m³ değeriyle verilir. Bu değer kalıp ve iskele yükünü kabaca değerlendirmek içindir; statik hesap yerine geçmez. Beton sınıfı, donatı ve eleman boyutları projenizdeki statik hesaba göre belirlenmelidir.

Sıkça sorulan sorular