Bir kredi teklifini değerlendirirken çoğu kişi önce aylık taksite bakar. Taksit önemlidir çünkü bütçeye oturması gerekir; ancak kredinin gerçek maliyeti, vade boyunca ödeyeceğiniz tüm taksitlerin toplamı, içindeki faiz ve — varsa — KKDF ile BSMV’dir. Aynı 200.000 ₺, 12 ayda ve 48 ayda çok farklı toplamlar üretir. Bu rehber, bankaların eşit taksitli (anüite) yöntemini, vergilerin faizi nasıl şişirdiğini ve teklifleri nasıl yan yana koyacağınızı anlatır.
Taksit formülü
Eşit taksitli kredide her ay aynı tutar ödenir. İlk aylarda bu tutarın çoğu faiz, son aylarda çoğu anaparadır. Formül şöyledir:
Taksit = Tutar × r ÷ (1 − (1 + r)−n)
r = aylık faiz × (1 + KKDF + BSMV), n = vade (ay)
r, taksitin hesaplandığı fiili aylık orandır. Konut kredisinde bireyler için KKDF ve BSMV olmadığından r, akdi faizin kendisidir. İhtiyaç ve taşıt kredisinde ödenen faiz üzerinden %15 KKDF ve %15 BSMV alınır; 1,30 çarpanı bu yüzden doğar. Aylık %3,00 akdi faizli bir ihtiyaç kredisinin fiili r’si %3,90’dır. Aynı oran bir konut kredisinde %3,00 olarak kalır.
Örneklerle toplam maliyet
100.000 ₺, aylık %3,50, 12 ay, konut (vergisiz): taksit 10.348,39 ₺ civarındadır. Aynı koşullar ihtiyaç kredisinde r = %4,55 olur ve taksit 10.998,01 ₺’ye çıkar. On iki ayın sonunda aradaki fark, yalnızca “birkaç yüz lira taksit” değil, vade boyunca biriken faiz ve vergidir. Daha uzun bir örnek: 400.000 ₺ ihtiyaç, aylık %2,79, 36 ay. Fiili r %3,627’dir. Taksit ve toplam geri ödeme, aynı faizle 24 ay veya 48 ay seçildiğinde ciddi biçimde değişir. Kısa vade taksiti yükseltir ama toplam faizi düşürür; uzun vade tam tersini yapar.
Ödeme planı, her ay için taksiti anapara, faiz, KKDF, BSMV ve kalan anapara olarak böler. Erken kapatmayı düşünüyorsanız “kalan anapara” sütunu, o tarihte bankaya ödemeniz beklenen asıl tutardır. Tüketici kredilerinde, kapatan taraf o günden sonraki faiz ve vergileri kural olarak ödemez; sabit faizli kredilerde banka yasal sınırlar içinde erken ödeme ücreti (yaygın üst sınır %2 civarı) alabilir. Bu ücret, araçtaki plana dahil değildir.
Karşılaştırırken bakılacak yerler
Bankalar aynı “yıllık faiz” etiketini farklı şekillerde kullanabilir. Karşılaştırmayı sağlıklı kılmak için her teklifte şu dörtlüye bakın: aylık akdi faiz, KKDF/BSMV uygulanıp uygulanmadığı, vade, toplam geri ödeme (ve varsa tahsis ücreti ile zorunlu sigorta). Yıllık maliyet oranı veya bu sitedeki yıllık bileşik maliyet, farklı vadeleri tek bir yüzdeye indirir. “İlk altı ay düşük taksit, sonrası yüksek” türü kampanyalar eşit taksit varsayımının dışındadır; o planı ayrıca okumak gerekir.
Sık tuzaklar
Yıllık %36’yı aylık 36 yazmak hesabı bozar; aylık yazmalısınız (yaklaşık 3). Konut kredisini ihtiyaç gibi vergili hesaplamak veya tam tersi, maliyeti saptırır. Yalnızca taksite bakıp 60 ayı “daha uygun” sanmak, toplamda daha çok faiz ödetebilir. Tahsis ücreti (en fazla kredi tutarının binde 5’i) ve hayat sigortası teklif formunun dip notundadır, taksit formülünün içinde değildir. İlk taksit tarihinin gün sayısı, banka dökümü ile bu araç arasında birkaç liralık fark doğurabilir; imza için bankanın planı esastır.
Kredi taksit hesaplama aracında tutarı, aylık faizi ve vadiyi girip ihtiyaç, taşıt veya konut seçebilir, vergi anahtarını açıp kapatabilir, ay ay planı görebilirsiniz. Amaç, teklifleri aynı dilde kıyaslamaktır. Kredi tahsisi, teminat ve sigorta koşulları bankanın kendi değerlendirmesine bağlıdır; buradaki sonuç bir onay veya sözleşme değildir. İmza öncesi akdi faiz, yıllık maliyet, masraflar ve erken ödeme maddelerini yazılı kontrol edin.
Bütçeye oturtma ve erken kapatma senaryosu
Taksitin aylık gelir içindeki payı, kredinin “ucuzluğundan” bağımsız bir risk ölçüsüdür. Toplam geri ödemesi çekici görünen bir 48 aylık plan, taksit gelirin yarısını götürüyorsa sürdürülemez olabilir. Tersine, 12 aylık planın taksiti ağır, toplam faizi ise düşük olabilir. İyi bir karar, her iki sayıyı da aynı anda görüp kendi nakit akışınıza oturtmaktır. Araçta vadiyi 12, 24, 36 ve 48 ay diye değiştirmek, bu dengeyi birkaç saniyede gösterir.
Erken kapatma senaryosunu planın 6. veya 12. ayındaki kalan anapara üzerinden kurabilirsiniz. Diyelim ki 24 ay vadeli bir ihtiyaç kredisini 8. ayda kapatıyorsunuz; o satırdaki kalan anapara, kapatma bedelinin iskeletidir. Üzerine varsa erken ödeme ücreti ve o ana kadarki işlenmiş faiz eklenir. “Yarı vadiyi doldurdum, borcun yarısı bitti” beklentisi eşit taksitte çoğu zaman yanlıştır; çünkü ilk aylar ağırlıklı faizdir. Planı satır satır okumak, bu yanılgıyı bitirir.
Taşıt kredilerinde KKDF ve BSMV kural olarak ihtiyaç kredisiyle aynı mantıktadır; rehin, kasko ve araç sigortası ek maliyet doğurur. Konut kredisinde vergi muafiyeti taksiti rahatlatır ama ekspertiz, ipotek tesisi ve DASK gibi kalemler yine formülün dışındadır. “Konut daha ucuz çünkü vergi yok” cümlesi yalnızca faiz yükü için doğrudur; toplam barınma maliyeti ayrı toplanmalıdır.
Faizlerin düşeceği veya yükseleceği beklentisiyle vade seçmek ayrı bir karardır. Sabit faizli tüketici kredisinde, sözleşme imzalandıktan sonra piyasa faizi düşse bile sizin akdi oranınız kural olarak kilitlenir; yeniden yapılandırma veya başka bir bankaya geçiş yeni bir sözleşmedir ve masraf doğurabilir. Bu yüzden bugünkü teklifi, “belki üç ay sonra daha iyi olur” belirsizliğiyle kıyaslarken hem beklentiyi hem de bugünün toplam geri ödemesini yazmak gerekir.
Rehberin özü şudur: taksit, r (vergi dahil fiili oran), vade ve toplam geri ödeme birlikte okunur. KKDF ve BSMV ihtiyaç ile taşıtta faizi büyütür, bireysel konutta büyümez. Erken kapatma kalan anaparaya bakarak planlanır. Sitedeki kredi aracı bu dört parçayı aynı ekranda verir; bankanın ödeme planı ise imza için kesin referanstır.